BLOGG 9 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Gezellig thee drinken? Nah, geef mij maar een zwaard!

Afgelopen weekend had ik zin in een fijne ontspannende wegkijkfilm. De keuze viel op Mulan, een Disney-klassieker uit 1998. Als kind was ik dol op de stoere Mulan; een Chinese vrouw die (verkleed als man en met de naam Ping) de plaats van haar oude vader inneemt in het leger dat ten strijde trekt tegen de Hunnen. Verstopte ‘volwassen’ grapjes, interessante verwijzingen en controversiële zaken worden meestal pas zichtbaar in de ogenschijnlijk onschuldige Disneyfilms als je ze op latere leeftijd terugkijkt. Wellicht speelt ons onderzoeksproject waar ik mij dagelijks mee bezig houd ook een grote rol bij mijn bevinding van dit weekend, maar wat mij als kind niet was opgevallen en waar ik nooit over nadacht lag er nu als tien lagen gipsverband dik bovenop; deze film zit vol met gender stereotypes.

In ons onderzoeksproject bestuderen we in hoeverre sekse en gender een rol spelen in verschillen in gezondheidszorg. Ook in de film Mulan komen enkele gezondheidsgerelateerde gender stereotypes voor. “Just because I look like a man, doesn’t mean I have to smell like one.” Wanneer Mulan wegglipt van het legerkamp en stiekem een bad neemt, vraagt ze de draak Mushu om op de uitkijk te staan. Mushu vindt het maar risicovol; “Yeah, yeah. Stand watch, Mushu, while I blow our secret with my stupid girly habits. Hygiene.”  Zijn vrouwen werkelijk hygiënischer dan (stinkende) mannen? En in hoeverre heeft dit gevolgen voor de algemene gezondheid van mannen en vrouwen?

“Punch him. It’s how men say hello”; Mushu’s advies aan Mulan. Zouden de patiënten die met blauwe plekken en kneuzingen bij de huisarts komen vaker mannen dan vrouwen zijn? Als we de stereotypes uit Mulan mogen geloven wel; “…you know how it is when you get those manly urges and you just gotta kill something’, fix things, cook outdoors…” 

We zien onze heldin in de film niet op hakken lopen, maar over de ‘mannelijke houding’ wordt zeker wel gesproken; “Okay, this is it! Time to show them your man-walk. Shoulders back, chest high, feet apart, head up, and strut!”  Ping zal er zeer waarschijnlijk een stijve nek aan hebben overgehouden; niet bevorderlijk voor de gezondheid.

In het nummer ‘I’ll make a man out of you’, worden de idealen van mannelijkheid uit volle borst bezongen. Een échte man is zo behendig als een snelstromende rivier, met alle kracht van een wervelstorm en de sterkte van een vurig vuur, en tegelijkertijd mysterieus als de donkere kant van de maan. Het nummer ‘Honor to us all’ daarentegen, bevat opsommingen vol vrouwelijkheidsidealen. Vrouwen zullen stralen van trots als ze zijn gewassen, gedroogd en opgemaakt, tot ze eruit zien als een “silk purse” in plaats als “a sow’s ear”. Met een flinke dosis goed geluk en een geweldig kapsel verandert de vrouw ogenblikkelijk in een bruid die haar familie zal eren en voor wie de mannen met alle plezier ten strijde zullen trekken in de oorlog. ‘A girl worth fighting for’ is blanker dan de maan en heeft ogen die schitteren als sterren. Voor sommige strijders maakt het niet uit wat ze draagt of hoe ze eruit ziet, als ze maar lekker kan koken. “Men are bearing arms, girls are bearing sons”; duidelijk.

Ondanks deze gender stereotypes blijf ik groot fan van Disney. Ik vermoed zelfs dat Disney met de film Mulan een standpunt tegen de dichotomie man-vrouw inneemt, en daarmee de ideaalbeelden die er bestaan over ‘mannelijkheid’ en ‘vrouwelijkheid’ misschien juist belachelijk maakt. Mulan laat zien dat het ook anders kan. Het is belangrijk dat we ons realiseren dat de gender stereotypes zoals die in Mulan worden getoond ook bestaan én in stand worden gehouden in onze eigen, Westerse samenleving. Iedereen zal het erover eens zijn dat Mulan een heldin is door zich niet in het hokje ‘vrouw’ te laten stoppen, haar idealen nastreeft en wil ontdekken wie ze werkelijk is; “she can fool the world, but she cannot fool her heart” (uit het lied ‘Reflection’). Laten we de mensen in onze samenleving die de genderhokjes uitstappen ook eens bemoedigend toejuichen en luisteren naar hun ervaringen, zonder vooroordelen. Om af te sluiten met de inspirerende woorden van de Chinese keizer: The flower that blooms in adversity is the rarest and most beautiful of all.”

Ilona