BLOGG 5 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Voetbal is voor échte mannen! Toch?

Veel dingen in ons dagelijkse leven zijn gegenderd, oftewel gerelateerd aan verwachtingen m.b.t. ‘typisch mannelijk’ of ‘typisch vrouwelijk’ gedrag. Voetbal is een van die dingen. Mannen vinden het over het algemeen leuker om over voetbal te praten en naar voetbal te kijken, terwijl vrouwen steeds vergeten wat ook al weer ‘buitenspel’ betekende. Heerlijk stereotyperend.

Bij belangrijkere wedstrijden, zoals tijdens een WK, wordt het interesseverschil iets kleiner en trekken ook de vrouwen hun oranje shirts en rood-wit-blauwe vlaggetjes uit de kast. Maar hè wat jammer nou, Nederland doet niet mee aan het WK dit jaar. Gelukkig doen de Rode Duivels van onze zuiderburen het dit jaar verrassend goed; hebben we toch nog een elftal om voor te juichen. En een tweede troost; vorig jaar werd het Nederlands elftal toch mooi even Europees kampioen! Wacht even, huh?

Jaaaaa, de Oranje Leeuwinnen wonnen met 4 – 2 van Denemarken in de finale van het EK Vrouwen 2017. En op dit moment staat het Nederlandse vrouwenelftal bovenaan in groep 3 voor kwalificatie voor het WK 2019 in Frankrijk. Dat is toch iets om trots op te zijn als Nederlander! Desondanks hoor ik regelmatig; ‘Voetbal is voor mannen, voor échte mannen!’ Dat wil ik eigenlijk niet geloven als ik de zoveelste schwalbe zie op televisie, inclusief dramatische gezichtsuitdrukkingen van pijn en het vasthouden van een willekeurig gekozen ledemaat. Laten we eens onderzoeken in hoeverre de voetballers van het WK 2018 échte mannen zijn.

Masculiniteit en femininiteit

Psycholoog Geert Hofstede ontwikkelde eind vorige eeuw een cultuurmodel bestaande uit zes ‘dimensies’, gebaseerd op onderzoek naar belangrijke normen en waarden binnen verschillende culturen. Voor ons voetbalonderzoek kijken we naar de dimensie masculiniteit – femininiteit.

De masculiniteitindex (MAS, een score van 0 tot 100) geeft aan in hoeverre een cultuur gekenmerkt wordt door ‘masculiene’ (i.e., mannelijke) waarden of ‘feminiene’ (i.e., vrouwelijke) waarden. Hoe hoger de MAS score, hoe ‘mannelijker’ een cultuur; hoe lager de MAS score, hoe ‘vrouwelijker’ een cultuur. Kenmerken van masculiene culturen zijn; assertiviteit, competitie, ambitiegericht, werk komt voor privé, bewondering voor kracht, mannen moeten niet huilen, en grote verschillen tussen mannelijke en vrouwelijk emoties. Kenmerken van feminiene culturen zijn; bescheidenheid, zorgzaamheid, balans tussen werk en privé, sympathie voor de zwakkeren, mannen mogen ook huilen, en minimale verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke emoties (Hofstede, 2011, p. 12). Als we de masculiniteitdimensie van Hofstede eens loslaten op het WK 2018, hoe mannelijk zijn de voetballanden dan? Hieronder een overzicht in 3 grafieken;

(Gemiddelde MAS score = 55.38)

(Gemiddelde MAS score = 32.00)

(Gemiddelde MAS score =50.75)

Feminiene landen versus masculiene landen

De Noord-Europese landen Denemarken en Zweden zitten aan de feminiene kant van de masculiniteitdimensie; deze twee landen zijn intussen uitgeschakeld. Nederland, met een MAS score van 14, was niet eens gekwalificeerd.

Zouden de meest masculiene landen het wellicht beter doen dan de feminiene Noord-Europeanen? Nope! Japan heeft volgens de masculiniteitdimensie van Hofstede de meest masculiene cultuur met een MAS score van 95. Na Japan hebben Oostenrijk , Venezuela, Italië en Zwitserland de hoogste MAS scores; respectievelijk 79, 73, 70 en 70. Oostenrijk, Venezuela, en Italië waren niet gekwalificeerd voor het WK. Japan en Zwitserland zijn in de achtste finales uitgeschakeld; ze konden niet winnen van het gematigde België en het feminiene Zweden.

De favorietjes

De favoriete voetballanden uit Zuid-Europa (Portugal en Spanje) en Zuid-Amerika (Uruguay, Brazilië, Argentinië, Colombia en Mexico) hebben een gemiddelde MAS score van 49.86 en zitten dus rond het midden van de masculiniteitdimensie. Toch kwamen deze landen niet verder dan de achtste finales en kwartfinales.

Het gastland Rusland heeft een MAS score van 36. Vladimir mocht dus echt wel een ‘feminien traantje’ laten na de wedstrijd tegen Kroatië in de kwartfinales. En dan nog Duitsland, de wereldkampioen van 2014; een masculiene score van 66, maar desondanks moesten de Duitsers dit jaar zeer snel het veld verlaten.

Dus, is voetbal voor échte mannen? Als we uit mogen gaan van de masculiniteitdimensie van Hofstede is het antwoord bij dit WK: nee. Voetbal is voor iedereen die zich lekker weinig aantrekt van de uitersten masculiniteit en femininiteit; van de mannen die mogen huilen tot de vrouwen die mogen tackelen. Vanavond juich ik voor België; gelukkig snap ik intussen wat ‘buitenspel’ betekent 😉

Ilona

Bron: Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing Cultures: The Hofstede Model in Context. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1).