BLOGG 23 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

De samenhang tussen gender, geslacht en veelvoorkomende klachten.

Inmiddels is de eerste academische publicatie vanuit ons project verschenen waarin beschreven wordt hoe gender, geslacht en lichamelijke klachten samenhangen. In deze BLOGG neem ik je in sneltreinvaart mee door de belangrijkste resultaten! Mocht je het hele paper willen lezen, is het hier te vinden. En mocht je meer willen weten over ons onderzoek, kan je altijd een mailtje sturen naar a.v.ballering@umcg.nl.

In veel wetenschappelijk onderzoek worden gender en geslacht als gelijk beschouwd. Echter, bezoekers van onze website weten wel beter! Gender, het psychosociale geslacht, omvat de sociaal geconstrueerde rollen, gedragingen en identiteit van mannen, vrouwen en genderdiverse mensen in een maatschappij. Gender is dus een veelzijdig en breed concept. Mede door deze veelzijdigheid is gender lastig in cijfers te vatten. Tegenwoordig vragen onderzoekers vaker aan deelnemers van hun studie hoe vrouwelijk of mannelijk zij zich voelen. Maar, in veel grote studies die in het verleden zijn opgezet en waarvan nu nog met de data gewerkt wordt, is dit niet gedaan. Zo ook niet in de Lifelines cohortstudie, waar dit paper op gebaseerd is.

Genderschaal

Wij hebben geprobeerd om gender in cijfers te gieten en weer te geven op een schaal van 0 (mannelijk) tot 100 (vrouwelijk). Als eerste hebben we gekeken welke eigenschappen voornamelijk bij vrouwen voorkwamen, en welke bij mannen. Denk hierbij aan hobby’s en werk, maar ook aan leefstijl en persoonlijkheidskenmerken. Een eigenschap die vaak bij vrouwen voorkwam was bijvoorbeeld paardrijden, of het meermaals volgen van een dieet voor een korte periode. Daarentegen waren zeven dagen in de week een eenheid alcohol drinken of veel klussen in vrije tijd mannelijke eigenschappen. Dit betekent dat als iemand paardreed, ongeacht of dit een man of vrouw was, hij of zij een flinke stap op de genderschaal richting de 100 maakte, dus richting vrouwelijk gender. Als iemand daarentegen zeven keer per week alcohol dronk, maakte hij of zij een stap naar de 0, richting mannelijk gender. We hebben voor meer dan 153 factoren bekeken of deze vooral bij mannen of vrouwen voorkwamen. Op deze manier hebben alle eigenschappen hun eigen ‘zwaarte’ in het voorspellen of iemand man of vrouw is meegekregen. Door al deze eigenschappen samen te nemen, konden we alle volwassen deelnemers aan Lifelines (ruim 152.000 mensen) een plekje geven op de genderschaal.

Hoe verhoudt gender zich tot veelvoorkomende klachten?

Vervolgens zijn we gaan bekijken of iemand met een vrouwelijk gender meer of minder last had van veelvoorkomende lichamelijke klachten. Wat bleek? Zowel vrouwen als mannen met veel vrouwelijke eigenschappen hadden meer last van veelvoorkomende klachten. Maar, het effect was vooral sterk in mannen. Dit is lastig te verklaren, want hoe kunnen mannen met veel vrouwelijke eigenschappen nou meer klachten hebben dan vrouwen? Er is geen pasklaar antwoord op deze vraag. Uit de literatuur is bekend dat transvrouwen (mensen met een vrouwelijke genderidentiteit, maar een mannelijk geslacht bij geboorte) vaker veelvoorkomende klachten hebben dan cisgender mannen. Men denkt dat het hebben van vrouwelijke eigenschappen bij mannen bewust of onbewust leidt tot stress, omdat zij niet altijd kunnen voldoen aan het ideale beeld van ‘mannelijkheid’ in de maatschappij. Deze stress kan weer leiden tot meer klachten. Daarentegen moeten wij ons beseffen dat mannen met veel vrouwelijke eigenschappen in onze studie niet noodzakelijk transgender zijn: de mannen met veel vrouwelijke eigenschappen in onze studie hebben niet per sé een vrouwelijke genderidentiteit. Desondanks kunnen ze wel een maatschappelijke druk voelen om aan het ideaalbeeld te voldoen.

Hoe verhoudt geslacht zich tot veelvoorkomende klachten?

Daarnaast hebben wij ook bekeken of vrouwelijk geslacht, ongeacht iemands mannelijke of vrouwelijke eigenschappen, geassocieerd is met meer veelvoorkomende klachten. En inderdaad: ook vrouwen vertonen meer klachten. Een verklaring hiervoor kan zijn dat veel biologische processen, zoals het verwerken van pijn en het opmerken van lichamelijke symptomen, verschillen tussen mannen en vrouwen. Ook vonden we dat het effect van geslacht op het hebben van lichamelijke klachten sterker is dan dat van gender.

Zoals jullie merken, geef ik nergens harde verklaringen voor de gevonden resultaten. Dit onderzoek is slechts een klein stukje van de puzzel. We tonen aan dát er een samenhang is tussen gender, geslacht en veelvoorkomende klachten. We kunnen met dit onderzoek niet aantonen hóé dit samenhangt. We weten bijvoorbeeld nog niet of gender en geslacht kunnen voorspellen of mensen lichamelijke klachten gaan ontwikkelen in de loop van de tijd. Daarvoor is data nodig die op achtereenvolgende tijdstippen is gemeten. Inmiddels zijn we ook met zo’n soort onderzoek bezig, om nog een stukje van de puzzel op te lossen!

Aranka