BLOGG 21 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Diagnoseverschillen tussen mannen en vrouwen: een kwestie van het kip en het ei?

Ik ben uitgenodigd om een gast-BLOGG te schrijven. Dus bij dezen, de gast-BLOGG van mijn hand. Ik ben Daan, student geneeskunde. Als onderdeel van de studie verdiep ik mij 6 maanden lang in de wondere wereld van gender en geslacht, onder begeleiding van Aranka en Tim. Ik houd mij specifiek bezig met de (on)gelijkheden tussen mannelijke en vrouwelijke patiënten in huisartsenzorg. In deze BLOGG wil ik jullie meenemen in een gedachtegang die mij bezighoudt tijdens mijn stage.

Uit eerdere studies blijkt dat vrouwen vaker naar de huisarts gaan dan mannen, dat er bij mannen relatief vaker een ziekte wordt gediagnosticeerd en dat mannen vaker beeldvormend onderzoek (zoals röntgenfoto’s) krijgen van hun huisarts. Op zich klinkt dit logisch: als mannen vaker klachten hebben waar een ziekte de (duidelijke) onderliggende oorzaak van is, dan krijgen zij vaker beeldvormend onderzoek. Mannen hebben bijvoorbeeld vaker een longontsteking dan vrouwen, dus je zou dan kunnen stellen dat het terecht is dat zij vaker röntgenfoto’s krijgen.

Maar stel je eens voor dat mannen niet per sé vaker een longontsteking krijgen, maar dat mannen vaker röntgenfoto’s krijgen… Wat ik eigenlijk bedoel te zeggen; het zou wel eens zo kunnen zijn dat er bij mannen vaker een longontsteking wordt gevonden doordat zij vaker röntgenfoto’s krijgen, terwijl vrouwen misschien net zo vaak een longontsteking hebben (maar minder vaak een röntgenfoto krijgen, en de onderliggende ziekte dus niet wordt ontdekt). Het is dus een beetje een ‘kip-ei-verhaal’, wat was er eerst? Hebben mannen daadwerkelijk vaker longontstekingen? Óf, worden longontstekingen vaker gediagnosticeerd bij mannen, doordat zij vaker beeldvormend onderzoek krijgen?

Hoe zou deze ‘paradox’ zijn ontstaan? Zou er een soort stigma heersen dat de stereotiepe man pas naar de huisarts gaat als hij flink ziek is? Áls hij dan al een keer naar de huisarts gaat, dan zal er wel echt wat aan de hand zijn. Dus zal er eerder beeldvormend onderzoek worden aangevraagd. Of is het net zoals bij hartaanvallen? Vrouwen hebben andere symptomen bij een hartaanval dan mannen. Recent onderzoek laat zien dat vrouwen een grotere diversiteit aan symptomen en vaker ‘atypische’ klachten hebben bij een hartaanval [1]. Aanvankelijk werd aangenomen dat mannen en vrouwen dezelfde symptomen hebben bij een hartaanval. Doordat in het verleden alleen onderzoek naar mannen werd gedaan, kenden wij slechts de symptomen die mannen vaak hebben bij een hartaanval. De verschillen tussen mannen en vrouwen in symptomen van een hartaanval waren dus onbekend; een soort erfenis uit een vroegere tijd van onderzoek. Er zijn nog tal van andere theorieën te bedenken om deze gedachtegang te ondersteunen. De volgende vraag zou zijn; hoeveel effect heeft deze gedachtegang op de ongelijkheden in de zorg?

Net als in eerdere onderzoeken, suggereren ook onze (voorlopige) onderzoeksresultaten dat vrouwen in vergelijking met mannen vaker bij de huisarts komen, dat vrouwen minder vaak beeldvormende onderzoeken krijgen dan mannen, en dat er minder vaak een ziekte wordt vastgesteld. Wat de oorzaak hiervan dan ook mag zijn, mij blijft het ‘kip-ei-verhaal’ me nog bezighouden. In ieder geval ben ik me meer bewust van deze resultaten, en zal ik dit meenemen in het afronden van mijn geneeskundestudie. Ook heb ik er alle vertrouwen in dat er in de nabije toekomst een duidelijker antwoord wordt gevonden op deze ‘kip-ei-kwestie.

[1] Brush JE, Jr., Krumholz HM, Greene EJ, Dreyer RP. 2020. Sex Differences in Symptom Phenotypes Among Patients With Acute Myocardial Infarction. Circ Cardiovasc Qual Outcomes, 13(2).

Daan