BLOGG 15 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Wandelen is gezond, maar zijn er (gender)grenzen?

Nog een paar dagen en dan sta ik om vijf uur ’s ochtends aan de start van de 103de Nijmeegse Vierdaagse: op dit moment ervaar ik een mix van zeer veel zenuwen en enorm enthousiasme! Vier dagen 40km wandelen, met aan de zijlijn vrolijk publiek dat muziek maakt, applaudisseert, snoepjes en groenten uitdeelt, en ons aanmoedigt tijdens moeilijke momenten. Ik heb mijn boodschappenlijstje voor de nodige krentenbollen, komkommers en kwark klaarliggen, ik heb een pakketje met pleisters, ontsmettingsmiddel en zonnebrand gemaakt, en ik heb de nodige kilometers in de benen zitten dankzij de trainingen die ik vanaf februari heb opgebouwd. Ondanks de goede voorbereiding ben ik blij dat ik als vrouw iedere dag “maar” 40km hoef te lopen, toch een prettige afstand voor een eerste keer. Maar het verschil in verplichte afstand op basis van geslacht heeft niet altijd bestaan, en misschien gaan de regels binnenkort weer veranderen!

Sinds de jaren ‘30 is de reglementaire afstand voor mannen 50km, en voor vrouwen 40km. Kinderen van 12 t/m 15 jaar en ouderen vanaf 60 jaar mogen 30 km lopen. De reglementaire afstand is de minimale afstand. Iedere deelnemer mag zich inschrijven voor een langere dagelijkse afstand, dit wordt dan de keuzeafstand genoemd. Het onderscheid op basis van geslacht/sekse (i.e., het biologische onderscheid tussen mannen en vrouwen) wordt meestal toegeschreven aan fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen, zoals het verschil in de hoeveelheid spierkracht, zuurstofopname, uithoudingsvermogen, en herstelvermogen. Echter, over fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen in de wandelsport is nog zeer weinig bekend, en sommige onderzoeken concluderen zelfs dat de fysieke gesteldheid van vrouwen beter ontwikkeld zou zijn voor langdurige beweging (zoals een Vierdaagse) dan de fysieke gesteldheid van mannen. Bovendien spelen factoren als gezond eten, gedisciplineerd trainen, en het serieus opvolgen van bewegingsadviezen ook een grote rol in het succesvol volbrengen van de Nijmeegse Vierdaagse, en deze factoren zouden gezien kunnen worden als ‘typische vrouwelijke eigenschappen’; een genderdingetje?

Wandelen voor iedereen

De allereerste Vierdaagse ging van start in 1909 (nóg niet in Nijmegen) en was bedoeld als militairenmars om de conditie van jonge soldaten te verbeteren. Al binnen enkele jaren nam het aantal burgerdeelnemers toe en groeide de Vierdaagse uit tot een van de grootste wandelevenementen ter wereld. Tot 1931 mochten mannen én vrouwen 50 km lopen, maar in 1932 werd een maximale afstand ingesteld voor vrouwen (40km). Een groot aantal vrouwen kwam in opstand tegen het verbod op de loopafstand van 50km per dag en schakelde de Commissie Gelijke Behandeling in. De vrouwen werden uiteindelijk in het gelijk gesteld. De Commissie Gelijke Behandeling concludeerde dat de fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen tijdens het wandelen erg klein zijn. Het reglement werd aangepast: vrouwen moeten minstens 40km per dag lopen, maar mogen ook 50km lopen.

Vierdaagsekruisjes voor iedereen

Zeventig jaar later dient een 32-jarige man een klacht in bij Stichting Vierdaagse en de Commissie Gelijke Behandeling. De man had deelgenomen aan de Nijmeegse Vierdaagse met een dagelijkse afstand van 40km en ontving daarvoor géén Vierdaagsekruisje omdat hij niet voldaan had aan de reglementaire afstand. De Commissie Gelijke Behandeling gaf de man gelijk en stelde Stichting Vierdaagse voor de verschillen in reglementaire afstand tussen mannen en vrouwen op te heffen. In tegenstelling tot zeventig jaar eerder werd het reglement nu niét aangepast. Stichting Vierdaagse besloot dat wetenschappelijk onderzoek nodig is alvorens een definitieve beslissing te maken.      

Vorige week, 15 jaar later, kwam het nieuws naar buiten dat de organisatie overweegt om de reglementaire afstand voor vrouwen te verhogen naar 50km. Volgens de nieuwsberichten blijkt recent wetenschappelijk onderzoek de eerdere conclusie van Commissie Gelijke Behandeling uit 1932 te bevestigen: de fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen tijdens het wandelen zijn klein en vrouwen zijn in staat de dagelijkse afstand van 50km af te leggen. Wel zouden vrouwen waarschijnlijk meer tijd moeten krijgen om de 50km af te leggen en een langere herstelperiode nodig hebben. De organisatie erkent daarnaast het risico dat veel minder vrouwen zullen deelnemen aan de Nijmeegse Vierdaagse als de reglementaire afstand wordt verhoogd.

Maar is dit wel iedereen?

Tijdens het schrijven van deze BLOGG vroeg ik me opeens af welke afstand transgenders of personen met een intersekse conditie ‘moeten’ lopen. Deze mensen zijn niet te plaatsen in de hokjes ‘man’ of ‘vrouw’; worden deze mensen uitgesloten van deelname, of mogen ze zelf kiezen welke afstand ze willen lopen? Voor de ultieme gelijkheid lijkt het antwoord simpel; laat iedereen zijn/haar/hun eigen afstand kiezen, ongeacht leeftijd, sekse, en genderidentiteit. Het risico blijft dan wel dat de Vierdaagse een 40km-tocht wordt, maar dat is misschien voor iédereen gezonder.

Ilona