BLOGG 14 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Gezien als Spidermeisje

Eindelijk was het zover op  10 februari: het begin van het tweede seizoen van De Luizenmoeder. De herkenbare situaties en de geniale personages in de klas en op het schoolplein van basisschool De Klimop maken iedere aflevering weer leuk om naar te kijken. Tijdens koffiepauzes met collega’s worden de mooiste zinnen uit de laatste aflevering geciteerd; ‘Geen beleid is ook beleid’, ‘Een frisse lentebries door m’n voorbips’, ‘Je moet je krop sla goed uitschudden. Je weet toch wel hoe je je lap moet uitwringen? en ‘Voorlezen gaat over muziek, over ritme, cadans’. Nog leuker is het als we gebeurtenissen of uitspraken uit De Luizenmoeder kunnen relateren aan ons eigen onderzoek. In de tweede aflevering, getiteld ‘Gezien als meisje’, werden stereotiepe ideeën over meisje-zijn en jongen-zijn expliciet gemaakt; interessante input voor een nieuwe BLOGG!

In deze aflevering maken de ouders op het schoolplein zich zorgen over Rianne, de dochter van Walter en Kenneth. Rianne rent al dagen rond in een Spidermanpak en zou zich agressief gedragen richting andere kinderen. Kim en Mel vinden het maar vreemd; ‘zulk gedrag is natuurlijk niet normaal voor een meisje, misschien is ze wel lesbisch?’ Vader Karel suggereert dat Rianne een transpersoon is, ‘dat je niet weet of je een jongen of een meisje bent’. Hoofdrolspeelster Hannah vindt het allemaal wel meevallen, ‘Rianne is gewoon haar fysieke grenzen aan het verkennen, ze is gewoon een meisje dat op het moment graag met jongens speelt’.

In deze discussie worden de genderrolpatronen, dus hoe jongens en meisjes zich zouden moeten gedragen, expliciet gemaakt. Meisjes dragen rokjes met bloemetjes en spelen lief met elkaar, jongens dragen een Spidermanpak en vechten met andere jongens. Rianne wijkt af van deze norm en dat leidt tot zorgen bij sommige ouders. Vechten en agressief gedrag vergroten de kans op bepaalde gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld blauwe plekken, bloedneuzen en kneuzingen, om even binnen de context van het schoolplein te blijven. Het is interessant dat mensen, zoals de ouders in De Luizenmoeder, zich daar vooral zorgen over maken als het gaat over meisjes, omdat dergelijk gedrag bij meisjes tegen de verwachtingen ingaat.

Wanneer de vader van Rianne en vader Karel buiten het klaslokaal van juffrouw Ank discussiëren over het gedrag van Rianne en het wel of niet gelijk behandelen van jongens en meisjes, is juf Ank het beu. Jongens die druk gedrag vertonen krijgen een zandvest van 20 kilo op hun rug, dus voor ‘de gelijke behandeling’ hangt juf Ank het zandvest ook bij Rianne op de rug. De arme Rianne valt meteen om, ‘niks voor meisjes’. Juf Ank heeft haar punt gemaakt, ‘jongens en meisjes zijn gelijk, maar niet hetzelfde’, en de vaders worden de klas uitgestuurd.

Dit haakt tevens aan bij ons onderzoeksproject. Jongens en meisjes, en mannen en vrouwen zijn inderdaad niet hetzelfde. Ze verschillen in hormoonlevels en lichaamsbouw, maar ook in klachtenpatronen bij bijvoorbeeld een hartinfarct en in het reageren op een specifieke dosis medicijnen. Voor de gezondheidszorg is het van belang deze biologische verschillen te erkennen zodat mannen en vrouwen passende zorg krijgen. Rianne is als meisje kleiner en minder sterk dan de jongens in haar klas, waardoor het zandvest inderdaad ‘niks voor haar is’.

Echter, soms zijn verschillende behandelingen niet gebaseerd op biologische sekse, maar op genderrolpatronen, dus op de verwachtingen en normen over hoe jongens en meisjes zich zouden moeten gedragen. Bijvoorbeeld het wel of niet troosten van een kind als het is geduwd door een ander kind, afhankelijk van of het om een jongen of een meisje gaat. In ons onderzoek kijken we naar verschillende behandelingen en communicatie in de gezondheidszorg en in hoeverre biologische sekse en gender daarin een rol spelen. Wat betreft Rianne, zij is gewoon verliefd, net als juf Ank. En dan is haar gedrag natuurlijk niet meer raar; dat is alleen heel bijzonder 😊

Ilona