BLOGG 13 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Genderneutrale toiletten en gendersensitieve zorg

Het kleinste kamertje, het closet, het gemak, de bestekamer, de retirade en de plee. Nou, is dat nou nodig? Ja, soms moeten we nodig. En ja hoor, dan staat er weer een rij voor de wc… Durf ik dan toch maar even snel door ‘die andere deur’?


Voor mij is deze situatie met hoge nood slechts een klein frustratiemomentje, maar voor een groot aantal mensen zijn de (wc-)hokjes ‘man’ versus ‘vrouw’ een dagelijks obstakel. Sinds een jaar of twee zijn dan ook de genderneutrale toiletten in opkomst. In restaurants, cafés, middelbare scholen, universiteiten, openbare ruimtes en zelfs in de trein worden de rokjes en broekjes (en soms zelfs de rolstoelen) op de toiletdeuren vervangen door of aangevuld met een genderneutraal poppetje. Of nouja, mits je een persoon met een broekspijp aan het rechterbeen en een half rokje over het linkerbeen genderneutraal kunt noemen, maar dat terzijde.

Voor de komst van de genderneutrale toiletten waren toiletdeuren soms creatief versierd met ‘mannendingen’ en ‘vrouwendingen’, zoals een pijp en een hoge hak, abstracte geslachtsdelen, centauren en zeemeerminnen, superhelden als Batman en Catwoman, een snor en volle lippen, een bierglas en een wijnglas of een haan en een poes. En iedereen lijkt te weten waar hij of zij (hen helaas niet) naar binnen moet als er op de ene deur ‘Bla’ en op de andere deur ‘Blablabla blablablabla’ staat. Het interessante is dat deze stereotiepe eigenschappen eigenlijk niets meer te maken hebben met sekse, dus het geboren zijn als man of vrouw. De komisch bedoelde weergaven van vrouwen die hoge hakken en een rok dragen, wijn drinken en veel praten en van mannen die weinig praten, bier drinken en graag het haantje willen zijn, komen voort uit de gendernormen en -verwachtingen in onze Nederlandse maatschappij in de 21ste eeuw.

Met de invoer van het genderneutrale toilet zullen deze stereotiepe gendernormen wellicht langzaamaan verdwijnen, in ieder geval op de deur van de wc. In de rubriek ‘Sekse en gender aan zet op het toilet’ in onze nieuwsbrief staan iedere editie wc-deuren centraal waarop er gespeeld wordt met sekse- en gendernormen, of juist met genderneutraliteit (tips welkom!).

Bij steeds meer mensen landt het besef dat niet iedereen zich comfortabel voelt bij de bestaande dichotomie van het menselijk geslacht. Ook in de gezondheidszorg is er groeiende aandacht voor genderdiversiteit en de rol van zowel sekse als gender in het presenteren van lichamelijke klachten, arts-patiëntcommunicatie en gezondheidsrisico’s. Waar genderneutrale toiletten mensen letterlijk meer ruimte geven als de nood hoog is, geeft gendersensitieve gezondheidszorg mensen de passende zorg die ze nodig hebben.   

Ilona