BLOGG 10 (Bezonnen Lezingen Over Gender & Gezondheid)

Wat is uw genderidentiteit? Vinkt u alstublieft één van de 71 onderstaande opties aan…

Afgelopen week werd voor het eerst iemands geslacht in een Nederlands paspoort gewijzigd naar een genderneutrale ‘X’. Zo blijkt maar weer dat gender een zeer belangrijk thema is. Ook in ons onderzoeksproject willen we niet alleen rekening houden met iemands biologische sekse, maar bestuderen we tevens de effecten van iemands gender (de psychosociale sekse) op de gezondheid. Maar hoe vragen we met 1 of 2 vragen naar iemands gender, als mensen al begrijpen waar we het dan over hebben? 

Ik begon met mijn Google-zoektocht en vond meteen twee veelgebruikte vragenlijsten. De “Bem Sex Role Inventory (BSRI)” en de Personal Attribute Questionnaire (PAQ)”. De BSRI en PAQ inventariseren typische vrouwelijke en mannelijke karaktereigenschappen en geven je dan een score op vrouwelijkheid en mannelijkheid. Deze vragenlijsten zijn ontworpen in de jaren ’70 en ’80 en bestaan uit 60 en 24 items. Naast het overschot aan items (hoe ging ik er 2 kiezen?) leek het me ook weinig zinvol om te weten of iemand voldoet aan het stereotype beeld van man en/of vrouw zijn in de jaren ’70-’80. Als test probeerde ik toch even de demoversie van de BSRI uit en werd zonder twijfel als ‘masculien’ bestempeld. Niet verrassend wanneer de vrouwelijke eigenschappen in de trant van ‘being childlike’ en ‘shy’ zijn en de mannelijke eigenschappen ‘being analytic’ en ‘self-sufficient’. (Over dat self-sufficient zijn had ik een beetje opgeschept, maar opscheppen is ook een mannelijke eigenschap, dus dat heeft de resultaten denk ik niet beïnvloed).

Goed, de BSRI en de PAQ waren duidelijk niet helemaal waar ik naar op zoek was. Maar wat wilde ik eigenlijk wel weten? Op de site van het Canadese gezondheidsinstituut voor ‘gender and health’, wordt duidelijk uitgelegd wat gender kan inhouden. Gender kan gaan over identiteit, dus hoe vrouwelijk en/of mannelijk je je voelt, de bijbehorende rollen in een maatschappij (soms ook ‘expressie’ genoemd), hoe we worden behandeld door anderen op basis van gender, en hoe de macht in een maatschappij verdeeld is op basis van gender. Allemaal erg interessant, maar niet te vangen in 2 vragen. Eigenlijk is genderidentiteit alleen te bevragen met de vraag; ‘Wat is uw genderidentiteit?’

Dit leek me helemaal prima en ik begon me alvast in te lezen in de mogelijke antwoorden. Dat bleken er nogal wat (zie bijvoorbeeld deze lijst). Hoe zorg je er verder voor dat mensen in een open veld een betekenisvol antwoord geven en niet iets als ‘mijn genderidentiteit is een helikopter’. Misschien geen open vraag gebruiken maar net als Facebook 71 antwoordopties die je aan kunt vinken? Ik zat met nog een probleem. Een transgendervrouw en cisgendervrouw zouden allebei op de vraag “wat is uw genderidentiteit” ‘vrouw’ kunnen antwoorden. Hoewel hier geen speld tussen te krijgen is, is het voor gezondheidsonderzoek ook waardevol om het verschil met de biologische sekse te weten. Ik begon in dit stadium wat verward te raken en besloot op zoek te gaan naar advies van iemand die hier al vaker over na heeft gedacht. Ik vond Professor Greta Bauer. Zij noemt in haar onderzoek de volgende vragen als goede opties: “welke sekse staat op uw geboortecertificaat” gevolgd door “welke genderidentiteit heeft u nu?”. De antwoordcategorieën houdt zij beperkt tot transvrouw, transman, anders en inheemse genderidentiteit. (Deze laatste optie is gericht op de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika waar ‘two-spirited’ mensen als ‘3e gender’ werden/worden benaderd en gerespecteerd).

In samenwerking met ons panel kwamen wij tot een Nederlandse versie gebaseerd op deze twee vragen. Belangrijk voor ons was dat iedereen de vraag zou kunnen begrijpen en beantwoorden, of hun sekse en gender nou vanzelfsprekend zijn of niet. Daarom hebben we de vragen na vertaling wat aangepast en samengenomen. Om iedereen bij de gender-les te houden begint de vraag met een korte inleiding.

De meeste mensen zijn geboren als man of als vrouw en voelen zich ook thuis in dit aangeboren lichaam. Dat geldt niet voor iedereen. Het kan ook zijn dat iemand zich zowel vrouw als man of geen van beiden voelt.

(1. Zou u hieronder kunnen aangeven welke beschrijving het beste bij u past?

  • Ik ben bij mijn geboorte geregistreerd als vrouw en ben vrouw
  • Ik ben bij mijn geboorte geregistreerd als man en ben man
  • Ik ben bij mijn geboorte geregistreerd als man maar ben vrouw (transvrouw)
  • Ik ben bij mijn geboorte geregistreerd als vrouw maar ben man (transman)
  • Anders dan hierboven genoemde opties, namelijk …

Gelukt! Genderidentiteit uitgevraagd met één vraag. Terwijl ik mijn dagelijkse reep chocola opat (passend bij mijn vrouwenrol) sloeg de twijfel toch alweer toe. In de context van gezondheidsonderzoek; is het alléén interessant om te weten of mensen wel of niet de genderidentiteit hebben die ze bij de geboorte toegeschreven kregen? Opnieuw bezocht ik Google en vond dit leuke ‘genderbread’. De blauwe genderidentiteitbalkjes zijn precies de schalen waar we nog naar op zoek waren. Ons expertpanel kon zich er ook in vinden. In onze toekomstige studies kan iedereen aangeven voor hoeveel procent hij/zij/hen zich vrouw voelt, én voor hoeveel procent man.

(2. Zou u op onderstaande lijn kunnen aangeven in hoeverre u zich ‘man’ en ‘vrouw’ voelt? Zou u beide lijnen in willen vullen?

Ik ben 0% vrouw ————————————————– Ik ben 100% vrouw

Ik ben 0% man    —————————————————– Ik ben 100% man

 

Irma